Apandisit, kalın bağırsağın başlangıcında bulunan, parmak şeklindeki küçük uzantının (apendiks) iltihaplanmasıdır. Her yaşta görülebilir ancak en sık gençlerde ve genç erişkinlerde görülür. Apandisit acil bir durumdur; tedavi gecikirse iltihaplı apendiks delinebilir ve karın zarı iltihabına (peritonit) yol açabilir.
Önemli: Apandisitten şüpheleniyorsanız randevu beklemeden en yakın acil servise başvurun.
Apandisit neden olur?
Apendiksin içinin sertleşmiş dışkı parçası, lenf dokusunda şişme veya başka nedenlerle tıkanması sonucunda içeride bakteriler çoğalır ve iltihap gelişir. Çoğu hastada belirgin bir tetikleyici neden saptanmaz.
Belirtileri nelerdir?
- Genellikle göbek çevresinde başlayan, saatler içinde karnın sağ alt bölümüne yerleşen ve giderek artan ağrı
- Öksürürken, yürürken veya araç sarsıldığında artan ağrı
- İştahsızlık, bulantı ve kusma
- Hafif ateş
- Bazı hastalarda kabızlık veya ishal
Çocuklarda, yaşlılarda ve gebelerde belirtiler tipik olmayabilir; ağrı farklı bir bölgede hissedilebilir. Konuyla ilgili Apandisit Olduğumu Nasıl Anlarım? videomuzu izleyebilirsiniz.
Ne zaman acil olarak başvurmalısınız?
Karın ağrısı giderek artıyorsa, sağ alt karında yoğunlaşıyorsa, ateş ve kusma eşlik ediyorsa ya da ağrı birden karnın tamamına yayıldıysa vakit kaybetmeden acil servise başvurun. Tanı konmadan ağrı kesici veya müshil kullanmayın; bunlar belirtileri maskeleyebilir.
Tanı nasıl konur?
Tanıda fizik muayene önemli bir yer tutar. Kan tahlilleri (özellikle beyaz küre sayısı ve iltihap belirteçleri) ve idrar tahlili yapılır. Gerekli durumlarda ultrason veya bilgisayarlı tomografi ile apendiks görüntülenir. Tetkikler, apandisiti benzer belirtiler veren başka hastalıklardan ayırmaya da yardımcı olur.
Tedavi nasıl yapılır?
Apandisitin tedavisi, iltihaplı apendiksin ameliyatla çıkarılmasıdır (apendektomi). Ameliyat genel anestezi altında yapılır ve iki yöntemle uygulanabilir.
Laparoskopik (kapalı) yöntem
Karına açılan birkaç küçük delikten kamera ve ince aletlerle girilerek apendiks çıkarılır. Kamera sayesinde karın içi geniş olarak görülebilir; bu da tanının kesin olmadığı durumlarda diğer organların da değerlendirilmesine olanak tanır. Küçük kesiler nedeniyle ameliyat sonrası ağrının daha az olması ve günlük yaşama daha kısa sürede dönülmesi beklenir. Bazı hastalarda ameliyat göbekten açılan tek bir delikten de yapılabilir; ayrıntılar için Tek Delikten Laparoskopi Ameliyatı (SILS) yazımıza bakabilirsiniz.
Açık yöntem
Karnın sağ alt bölümünde yapılan bir kesiden apendiks çıkarılır. Kapalı yöntemin uygun olmadığı bazı durumlarda tercih edilebilir. Laparoskopik olarak başlanan ameliyatlarda gerekli görülürse ameliyat sırasında açık yönteme geçilebilir.
Ameliyat sonrası iyileşme
- Ameliyattan birkaç saat sonra ayağa kalkmak ve yürümek önerilir.
- Bağırsaklar çalışmaya başladıkça sıvı gıdalarla beslenmeye başlanır ve kademeli olarak normal beslenmeye geçilir.
- Komplikasyonsuz apandisitte laparoskopik ameliyat sonrası hastalar çoğunlukla 1 gün içinde taburcu edilir. Apendiksin delindiği durumlarda hastanede kalış ve antibiyotik tedavisi uzayabilir.
- Masa başı işlere dönüş genellikle 1–2 hafta içinde, ağır kaldırma ve zorlayıcı sporlara dönüş ise birkaç hafta sonra mümkündür.
Her cerrahi işlemde olduğu gibi bu ameliyatın da riskleri vardır: yara enfeksiyonu, karın içinde iltihap birikmesi (apse), kanama ve anesteziye bağlı riskler bunlar arasındadır. Riskler sizinle konuşulur.
Sık Sorulan Sorular
Apandisit kendiliğinden geçer mi?
Apandisit belirtileri bazen geçici olarak hafifleyebilir; ancak bu iltihabın geçtiği anlamına gelmez. Tedavi edilmeyen apandisit delinebilir ve karın zarı iltihabına yol açabilir. Bu nedenle apandisit şüphesinde hekime başvuru ertelenmemelidir.
Apandisit patlarsa ne olur?
İltihaplı apendiksin delinmesi (perforasyon) durumunda iltihap karın içine yayılabilir. Bu durumda ameliyat daha uzun sürebilir, hastanede kalış ve antibiyotik tedavisi uzar. Erken başvuru bu nedenle önemlidir.
Apendiks alındıktan sonra bir eksiklik olur mu?
Apendiksin alınmasının günlük yaşamda bilinen bir olumsuz etkisi yoktur. Ameliyattan sonra özel bir beslenme düzeni ya da ilaç kullanımı gerekmez.
Kapalı ameliyat mı, açık ameliyat mı?
Günümüzde apandisit ameliyatlarının çoğu laparoskopik (kapalı) yöntemle yapılabilmektedir. Yöntem; hastanın durumuna, iltihabın yaygınlığına ve daha önce geçirilmiş ameliyatlara göre belirlenir.
Hamilelikte apandisit olur mu?
Evet, apandisit gebelikte de görülebilir ve gebelikte en sık karşılaşılan acil cerrahi durumlardan biridir. Gebelikte ağrının yeri değişebildiği için tanı daha güç olabilir. Gebelikte karın ağrısı olan kişilerin gecikmeden değerlendirilmesi gerekir.
İlgili sayfalar
- Laparoskopik Kolesistektomi (Kapalı Ameliyat) Nedir?
- Tek Delikten Laparoskopi Ameliyatı (SILS)
- Ameliyat Sonrası Beslenme
- Hastalıklar ve Tedaviler
Videolar
Bu konudaki kısa bilgilendirme videolarımızı aşağıda izleyebilirsiniz.
Randevu ve iletişim
Apandisit acil bir durumdur; şüphe varsa randevu beklemeden en yakın acil servise başvurun. Ameliyat sonrası kontrol veya acil olmayan karın şikâyetleri için İzmir Alsancak’taki muayenehanemize Randevu Al bağlantısından, WhatsApp üzerinden veya İletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurunuz.