Safra kesesi ameliyatı, tıbbi adıyla kolesistektomi, safra kesesinin, varsa içindeki taşlarla birlikte çıkarılmasıdır. Günümüzde bu ameliyat uygun hastalarda çoğunlukla laparoskopik (kapalı) yöntemle, karına açılan birkaç küçük delikten yapılır. Bu sayfada ameliyatın kimlere önerildiğini, nasıl yapıldığını ve sonrasında sizi nelerin beklediğini sade bir dille anlatıyoruz.
Safra kesesi ne işe yarar?
Safra kesesi, karaciğerin alt yüzüne yapışık, yaklaşık 50 ml hacminde, kese şeklinde bir organdır. Karaciğerin ürettiği safrayı depolar ve yoğunlaştırır. Yemekten sonra kasılarak safrayı ince bağırsağa boşaltır; safra da yağlı yiyeceklerin sindirimine yardım eder. Ayrıntılı bilgi için Safra Kesesi Nedir, Ne İşe Yarar? yazımıza göz atabilirsiniz.
Safra kesesinin içinde normalde eriyik halde bulunan kolesterol veya pigmentler çökelerek taş oluşturabilir. Taşların büyük bölümü kolesterol içeriklidir. Kesede tek bir taş olabileceği gibi çok sayıda küçük taş da bulunabilir. Taşların nasıl oluştuğunu Safra Kesesi Taşı ve Ameliyatı sayfamızda bulabilirsiniz.
Safra kesesi ameliyatı kimlere önerilir?
Safra kesesinde taş görülmesi, herkesin ameliyat olması gerektiği anlamına gelmez. Taşı olan kişilerin önemli bir kısmında hiçbir şikâyet yoktur ve bu taşlar başka bir nedenle yapılan ultrasonda tesadüfen fark edilir. Ameliyat kararı; şikâyetlere, muayene bulgularına, tetkik sonuçlarına ve kişinin genel sağlık durumuna göre birlikte verilir.
Ameliyatın genellikle gündeme geldiği durumlar şunlardır:
- Karnın sağ üst bölümünde, özellikle yağlı yemeklerden sonra başlayan ve sırta vurabilen ağrı atakları (safra koliği)
- Safra kesesi iltihabı (kolesistit) geçirmiş olmak; ayrıntılar için Safra Kesesi İltihabı Nedir?
- Taşın safra kanalına düşmesine bağlı sarılık veya safra yolu iltihabı
- Taşa bağlı pankreas iltihabı (pankreatit)
- Belirli büyüklüğe ulaşan, büyüme gösteren veya şikâyete yol açan safra kesesi polipleri (ayrıntılar aşağıda)
Safra kesesi polipleri: Safra kesesindeki poliplerde ameliyat; polip yaklaşık 10 mm veya daha büyükse, takip sırasında büyüme gösteriyorsa ya da şikâyete yol açıyorsa genellikle gündeme gelir. Daha küçük polipler çoğunlukla belirli aralıklarla ultrasonla takip edilir. Ameliyat ya da takip kararı, muayene ve tetkiklerden sonra kişiye özel olarak verilir.
Taşların safra kanalına düştüğü durumlarda, ameliyattan önce veya sonra endoskopik bir işlemle (ERCP) kanaldaki taşın temizlenmesi gerekebilir.
Ameliyat öncesi değerlendirme
Muayenede şikâyetleriniz ayrıntılı olarak dinlenir ve karın muayenesi yapılır. Tanıda en sık kullanılan yöntem karın ultrasonografisidir. Gerekli görülürse kan testleri ve safra yollarını gösteren MR çekimi (MRCP) istenebilir. Ameliyat planlanırsa anestezi uzmanı da sizi değerlendirir.
Düzenli kullandığınız ilaçları, özellikle kan sulandırıcıları ve şeker ilaçlarını mutlaka hekiminize bildirin. Bazı ilaçların ameliyattan birkaç gün önce kesilmesi veya değiştirilmesi gerekebilir; bunu kendiniz yapmayın, hekiminizin önerisine göre hareket edin.
Ameliyat günü
Ameliyattan önce genellikle 6–8 saat bir şey yiyip içmemeniz istenir; size özel açlık süresi ve ilaçlarınızı nasıl alacağınız ayrıca bildirilir. Hastaneye gelirken kullandığınız ilaçların listesini ve önceki tetkik sonuçlarınızı yanınızda getirmeniz faydalı olur. Yanınızda bir refakatçinin bulunması önerilir.
Laparoskopik kolesistektomi nasıl yapılır?
Ameliyat genel anestezi altında yapılır. Karın bölgesine genellikle 3 veya 4 küçük giriş yeri açılır. Karın içi karbondioksit gazıyla hafifçe şişirilerek çalışma alanı oluşturulur. Girişlerden birinden kamera, diğerlerinden ince cerrahi aletler yerleştirilir ve ameliyat ekrandan izlenerek gerçekleştirilir.
Safra kesesine giden kanal ve damar dikkatle belirlenip kapatılır, kese karaciğerden ayrılır ve küçük girişlerden birinden, çoğunlukla özel bir torba içinde dışarı alınır. Ameliyat süresi kişiye göre değişmekle birlikte çoğu zaman yaklaşık bir saat kadardır.
Uygun hastalarda ameliyat göbekten açılan tek bir girişle de yapılabilir. Bu yöntemi Tek Delikten Laparoskopi (SILS) yazımızda anlattık.
Açık ameliyata geçilmesi gerekebilir mi?
Bazı durumlarda, örneğin ileri derecede iltihaplanmış bir safra kesesinde, yapışıklıklarda veya anatominin net görülemediği hallerde, ameliyat sırasında açık yönteme geçmek gerekebilir. Bu, hasta güvenliği için verilen bir karardır ve ameliyat öncesinde sizinle konuşulur. Açık yöntemi Açık Kolesistektomi Nedir? yazımızda bulabilirsiniz.
Ameliyattan sonra sizi neler bekler?
Hastanede kalış
Laparoskopik ameliyattan sonra hastalar çoğunlukla aynı gün ayağa kaldırılır ve sıvı gıdalarla beslenmeye başlar. Genellikle ertesi gün taburcu olunur. Hastanede kalış süresi kişinin durumuna göre uzayabilir.
Ağrı ve omuz ağrısı
Küçük kesi yerlerinde birkaç gün hafif ağrı olabilir; bu ağrı genellikle hekiminizin önerdiği ağrı kesicilerle kontrol altına alınır. Ameliyatta kullanılan gaza bağlı olarak omuzlarda geçici ağrı hissedilebilir; bu durum birkaç gün içinde azalır.
Beslenme
İlk gün sıvı ve hafif gıdalarla başlanır, ardından normal beslenmeye kademeli olarak geçilir. İlk haftalarda çok yağlı ve ağır yemeklerden kaçınmak sindirimi kolaylaştırır. Kişilerin çoğu zamanla normal beslenme düzenine döner.
Günlük yaşama dönüş
Yürümek ameliyatın ertesi gününden itibaren önerilir. Kişilerin çoğu 2-3 gün içinde günlük yaşamına ve masa başı işlerine dönebilir. Ağır kaldırma ve zorlayıcı spor için bir süre daha beklemek gerekebilir; size uygun süreyi hekiminiz belirler.
Ne zaman hekime başvurmalısınız?
Taburcu olduktan sonra aşağıdakilerden biri olursa vakit kaybetmeden hekiminize ulaşın:
- Ateş veya titreme
- Giderek artan karın ağrısı
- Ciltte veya gözlerde sararma
- Yara yerinde kızarıklık, şişlik ya da akıntı
- Geçmeyen bulantı ve kusma
Olası riskler
Her cerrahi işlemde olduğu gibi bu ameliyatın da riskleri vardır. Kanama, yara enfeksiyonu, safra kaçağı ve nadiren safra yollarının yaralanması bunlar arasında sayılabilir. Anesteziye bağlı riskler de ayrıca değerlendirilir. Riskler ve size özel durumlar ameliyat öncesinde ayrıntılı olarak konuşulur.
Safra kesesi alındıktan sonra yaşam
Safra kesesi alındıktan sonra karaciğer safra üretmeye devam eder; safra, kesede depolanmadan doğrudan bağırsağa akar. Bu nedenle kişilerin büyük çoğunluğu ameliyat sonrasında normal yaşamını sürdürür. Bazı kişilerde ilk dönemde geçici hazımsızlık veya yumuşak dışkılama görülebilir. Bu konuda Safra Kesesi Alındıktan Sonra Eksik Organla mı Yaşarız? videomuzu izleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Safra kesemde taş var, mutlaka ameliyat olmam gerekir mi?
Hayır, her taş ameliyat gerektirmez. Şikâyet yapmayan “sessiz” taşlarda çoğu zaman takip yeterli olabilir. Ağrı atakları, iltihap, sarılık veya pankreatit gibi durumlarda ise ameliyat önerilir. Karar muayene ve tetkiklerden sonra kişiye özel verilir.
Safra kesemde polip var, ameliyat olmam gerekir mi?
Her polip ameliyat gerektirmez. Polip yaklaşık 10 mm veya daha büyükse, takip sırasında büyüme gösteriyorsa ya da şikâyete yol açıyorsa ameliyat genellikle gündeme gelir. Daha küçük polipler çoğunlukla belirli aralıklarla ultrasonla takip edilir. Karar, muayene ve tetkiklerden sonra kişiye özel verilir.
Sadece taşlar alınıp safra kesesi bırakılabilir mi?
Taş oluşumunun asıl nedeni safra kesesinin kendisindeki işlev bozukluğudur. Bu nedenle tedavi, safra kesesinin içindeki taşlarla birlikte çıkarılmasıdır. Yalnızca taşların alınması veya kesenin içinin boşaltılması şeklinde standart bir ameliyat yöntemi yoktur. Daha fazla bilgi için Safra Kesesi Taşı Ameliyatsız Tedavi Edilir mi? yazımıza bakabilirsiniz.
Ameliyattan önce ne kadar aç kalmam gerekir?
Ameliyattan önce genellikle 6–8 saat bir şey yiyip içmemeniz istenir. Size özel açlık süresi ve düzenli kullandığınız ilaçları nasıl alacağınız ameliyat öncesinde ayrıca bildirilir.
Laparoskopik safra kesesi ameliyatı ne kadar sürer?
Ameliyat süresi kişiye göre değişmekle birlikte çoğu zaman yaklaşık bir saat kadardır. Size özel durum ameliyat öncesinde hekiminizle konuşulur.
Ameliyattan sonra kaç gün hastanede kalırım?
Laparoskopik ameliyattan sonra hastalar genellikle ertesi gün taburcu olur. İltihaplı safra kesesi veya ek hastalıklar gibi durumlarda bu süre uzayabilir.
Ne zaman işe dönebilirim?
Çoğu kişi 2-3 gün içinde günlük yaşamına ve masa başı işlerine dönebilir. Bedensel güç gerektiren işler ve ağır kaldırma için bir süre daha beklemek gerekebilir. Size uygun süreyi kontrol muayenesinde hekiminiz belirler.
Safra kesesi alındıktan sonra perhiz yapmak gerekir mi?
Ömür boyu sürecek özel bir perhiz genellikle gerekmez. İlk haftalarda yağlı ve ağır yemeklerden kaçınmak önerilir; ardından çoğu kişi normal beslenmesine döner.
Videolar
Bu konudaki kısa bilgilendirme videolarımızı aşağıda izleyebilirsiniz.
Randevu ve iletişim
Safra kesesi taşı veya safra kesesiyle ilgili şikâyetleriniz için Alsancak’taki muayenehanemizde değerlendirme yapılmaktadır. Online Randevu Al bağlantısını kullanabilir, WhatsApp üzerinden yazabilir veya İletişim sayfamızdaki telefonlardan bize ulaşabilirsiniz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurunuz.