Gastroözofageal reflü hastalığı (GÖRH), mide içeriğinin yemek borusuna (özofagus) geri kaçmasıyla ortaya çıkan ve yakınmalara ya da yemek borusunda hasara yol açan bir durumdur. Ara sıra yaşanan mide yanması birçok kişide görülebilir; şikâyetler sıklaştığında, günlük yaşamı etkilediğinde veya ilaçlara rağmen sürdüğünde değerlendirme gerekir.
Reflünün tedavisinde ilk adım çoğunlukla yaşam tarzı düzenlemeleri ve ilaç tedavisidir. Uygun hastalarda ise laparoskopik (kapalı) reflü ameliyatı bir tedavi seçeneğidir. Bu sayfada reflü hastalığını ve cerrahi tedavinin hangi durumlarda gündeme geldiğini özetledik.
Reflü neden olur?
Yemek borusu ile midenin birleştiği yerde, mide içeriğinin geri kaçmasını engelleyen bir kapak mekanizması bulunur (alt özofagus sfinkteri). Bu mekanizmanın gevşemesi veya zayıflaması reflüye yol açar. Reflüyü kolaylaştıran başlıca etkenler şunlardır:
- Mide fıtığı (hiatal herni): Midenin üst bölümünün diyaframdaki açıklıktan göğüs boşluğuna doğru kayması
- Fazla kilo ve karın içi basıncın artması
- Gebelik
- Sigara ve alkol kullanımı
- Ağır, yağlı yemekler ve yemekten hemen sonra uzanmak
- Bazı ilaçlar
Mide fıtığı ile reflü arasındaki ilişkiyi Mide Fıtığı Reflüye Sebep Olur Mu? videomuzda anlattık.
Belirtileri nelerdir?
- Göğüs kemiğinin arkasında yanma (mide yanması)
- Ağza acı veya ekşi su gelmesi (regürjitasyon)
- Özellikle yatınca veya öne eğilince artan şikâyetler
- Geğirme, şişkinlik, hazımsızlık
- Kronik öksürük, ses kısıklığı, boğazda takılma hissi gibi mide dışı belirtiler
Ne zaman beklemeden hekime başvurmalısınız?
Yutma güçlüğü veya yutarken ağrı, istemsiz kilo kaybı, kusmada kan ya da kahve telvesi görünümü, siyah renkli dışkı, kansızlık veya ileri yaşta yeni başlayan şikâyetler varsa gecikmeden hekime başvurun. Göğüs ağrısı kalp kaynaklı da olabileceği için yeni başlayan göğüs ağrısında önce acil değerlendirme gerekir.
Tanı nasıl konur?
Tanıda yakınmaların öyküsü ve muayene ilk adımdır. Gerekli görülen hastalarda şu tetkikler yapılır:
- Endoskopi: Yemek borusu ve midenin içinin kamerayla incelenmesi; yemek borusunda iltihap, mide fıtığı ve diğer hastalıklar değerlendirilir, gerekirse biyopsi alınır.
- pH-metre (24 saatlik asit ölçümü): Yemek borusuna kaçan asidin miktarı ve şikâyetlerle ilişkisi ölçülür.
Tedavi seçenekleri
Yaşam tarzı düzenlemeleri
- Az ve sık yemek, akşam yemeğini yatmadan 2–3 saat önce bitirmek
- Fazla kilolardan kurtulmak
- Yatak başını yükseltmek
- Sigarayı bırakmak, alkolü azaltmak
- Şikâyeti artıran yiyecek ve içecekleri (yağlı, baharatlı, asitli yiyecekler, kahve vb.) sınırlamak
İlaç tedavisi
Mide asidini azaltan ilaçlar (özellikle proton pompası inhibitörleri) birçok hastada şikâyetleri kontrol altına alır. İlaçların doz ve süresini hekiminiz belirler. İlaçlar asidi azaltır; ancak bozulmuş kapak mekanizmasını ve mide fıtığını düzeltmez. Bu nedenle ilaç bırakıldığında şikâyetler tekrar edebilir. Bu konuyu Reflü’nün Tedavisi Var Mıdır? videomuzda anlattık.
Reflü ameliyatı ne zaman gündeme gelir?
Cerrahi tedavi her reflü hastası için gerekli değildir. Ameliyat başlıca şu durumlarda gündeme gelir:
- İlaç tedavisine direnç: Uygun ilaç tedavisine rağmen şikâyetlerin sürmesi
- Yemek borusunda hasar: Reflüye bağlı yemek borusu iltihabı, darlık gibi hasarların gelişmesi
- Mide fıtığı eşlik etmesi: Reflüye mide fıtığının (hiatal herni) eşlik etmesi
Ameliyat kararı; tetkik sonuçları, şikâyetlerin ilaçlara yanıtı ve hastanın genel durumu birlikte değerlendirilerek verilir.
Laparoskopik reflü ameliyatı nasıl yapılır?
Reflü ameliyatı genel anestezi altında, karına açılan birkaç küçük delikten kamera ve ince aletlerle laparoskopik (kapalı) yöntemle yapılır. Uyguladığımız yöntem laparoskopik Nissen fundoplikasyonudur. Ameliyatın iki temel aşaması vardır:
- Mide fıtığının onarımı: Göğüs boşluğuna kaymış mide karın içine indirilir ve diyaframdaki genişlemiş açıklık dikişlerle daraltılır.
- Nissen fundoplikasyonu: Midenin üst bölümü yemek borusunun alt ucunun etrafına tam olarak (360 derece) sarılarak yeni bir kapak mekanizması oluşturulur.
Ameliyat sonrası süreç
- Ameliyat günü veya ertesi gün ayağa kalkılır ve sıvı gıdalarla beslenmeye başlanır.
- Hastanede kalış süresi genellikle 1 gündür.
- Ameliyattan sonraki ilk 2 gün sıvı ve yumuşak gıdalarla beslenilir; ardından kademeli olarak normal beslenmeye geçilir. Lokmaları küçük almak ve iyi çiğnemek önerilir.
- İlk haftalarda yutma sırasında geçici takılma hissi olabilir.
- Gaz şişkinliği ve geğirmede güçlük görülebilir; çoğunlukla zamanla azalır.
- İşe dönüş genellikle 1 hafta sonra mümkündür. Ağır kaldırma ve zorlayıcı fiziksel aktiviteye ne zaman başlanabileceğine kontrol muayenesinde hekiminiz karar verir.
Ameliyat sonrası beslenme hakkında genel öneriler için Ameliyat Sonrası Beslenme sayfamıza bakabilirsiniz.
Her cerrahi işlemde olduğu gibi bu ameliyatın da riskleri vardır: kanama, enfeksiyon, yemek borusu veya mide yaralanması, uzun süren yutma güçlüğü, gaz şişkinliği, şikâyetlerin veya mide fıtığının tekrarlaması ve anesteziye bağlı riskler bunlar arasındadır. Riskler ameliyat öncesinde sizinle ayrıntılı olarak konuşulur.
Sık Sorulan Sorular
Reflü kendiliğinden geçer mi?
Yaşam tarzına bağlı, hafif ve ara sıra olan şikâyetler; kilo verme, beslenme düzeninin değişmesi gibi düzenlemelerle azalabilir. Ancak kapak mekanizmasındaki gevşeklik veya mide fıtığı kendiliğinden düzelmez; bu durumlarda şikâyetler tekrarlayabilir. Bu konuyu Reflü Kendiliğinden Geçer Mi? videomuzda anlattık.
Mide fıtığı reflüye sebep olur mu?
Mide fıtığı, kapak mekanizmasının işlevini bozarak reflüyü kolaylaştırabilir. Her mide fıtığı şikâyete yol açmaz; ancak reflü şikâyetleri olan ve mide fıtığı saptanan hastalarda reflü ameliyatı sırasında fıtık da onarılır.
Reflü ameliyatından sonra ilaç kullanmaya devam edecek miyim?
Ameliyatın amaçlarından biri asit azaltıcı ilaç ihtiyacını ortadan kaldırmak veya azaltmaktır. Ameliyat sonrası ilaç ihtiyacı kişiden kişiye değişebilir; kontrol muayenelerinde değerlendirilir.
Reflü ameliyatından sonra normal beslenebilir miyim?
İlk 2 gün sıvı ve yumuşak gıdalarla beslenilir, ardından kademeli olarak normal beslenmeye geçilir. Çoğu hasta zamanla normal beslenmesine döner. Gazlı içecekleri bir süre sınırlamak ve lokmaları küçük almak önerilir.
Uzun süreli reflü tehlikeli midir?
Uzun süre tedavi edilmeyen reflü; yemek borusunda iltihap, darlık ve bazı hastalarda yemek borusu iç yüzeyinde hücre değişikliklerine (Barrett özofagusu) yol açabilir. Bu nedenle uzun süren şikâyetlerde değerlendirme ve gerekirse endoskopi önerilir.
İlgili sayfalar
Videolar
Bu konudaki kısa bilgilendirme videolarımızı aşağıda izleyebilirsiniz.
Randevu ve iletişim
Reflü şikâyetleriniz ve tedavi seçenekleri hakkında değerlendirme için İzmir Alsancak’taki muayenehanemize Randevu Al bağlantısından, WhatsApp üzerinden veya İletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurunuz.