Göbek fıtığı (tıbbi adıyla umbilikal herni), karın içindeki yağ dokusunun veya bağırsak bölümünün göbek deliği çevresindeki zayıf bir noktadan dışarı doğru çıkmasıdır. Kasık fıtığından sonra en sık görülen karın duvarı fıtıklarındandır. Bu sayfada erişkinlerde görülen göbek fıtığını anlatıyoruz. Diğer fıtık türleri için Fıtık Tedavisi sayfamıza bakabilirsiniz.
Göbek fıtığı neden olur?
Göbek bölgesi, anne karnındayken göbek kordonunun geçtiği yerdir ve karın duvarının doğal olarak daha zayıf olduğu noktalardan biridir. Bebeklik döneminde görülen göbek fıtıklarının çoğu ilk yıllarda kendiliğinden kapanabilir; çocuklardaki göbek fıtığı çocuk cerrahisi uzmanları tarafından değerlendirilir.
Erişkinlerde ise göbek fıtığı çoğunlukla sonradan, karın içi basıncını artıran durumların etkisiyle ortaya çıkar:
- Fazla kilo ve karın bölgesinde yağlanma
- Gebelik, özellikle birden fazla gebelik
- Uzun süren öksürük, kronik kabızlık ve ağır kaldırma
- Karında sıvı birikmesine yol açan hastalıklar
Gebelik sonrası veya kilo alımıyla birlikte, karın ön duvarındaki iki düz kasın orta hatta birbirinden ayrılması (diastazis rekti) da göbek fıtığına eşlik edebilir.
Karın kası ayrışması (diastazis rekti) nedir?
Karın ön duvarında, göğüs kafesinden kasığa uzanan iki düz kas bulunur. Gebelik, kilo alımı veya yaşla birlikte bu kaslar arasındaki orta hat gevşeyip genişleyebilir. Bu durumda özellikle ayağa kalkarken veya karın kasları kasıldığında, orta hatta uzunlamasına bir kabarıklık fark edilebilir. Diastazis rekti tek başına bir fıtık değildir ve her zaman ameliyat gerektirmez; ancak göbek fıtığıyla birlikte olduğunda tedavi planını etkileyebilir. Bu nedenle muayenede ayrıca değerlendirilir.
Belirtileri nelerdir?
En sık belirti, göbek deliğinde veya hemen çevresinde fark edilen şişliktir. Şişlik ayakta dururken, öksürürken veya ıkınırken belirginleşir, sırtüstü yatınca küçülebilir. Göbek çevresinde hassasiyet, dolgunluk veya ağrı hissedilebilir. Bazı kişilerde şişlik dışında hiçbir şikâyet olmaz.
Ne zaman acil olarak başvurmalısınız?
Göbek fıtıklarında da fıtık kesesine giren doku sıkışarak fıtık boğulmasına yol açabilir. Şu belirtilerde vakit kaybetmeden acil servise başvurun:
- Göbekte ani başlayan, şiddetli ve geçmeyen ağrı
- Şişliğin sertleşmesi ve artık içeri girmemesi
- Şişliğin üzerindeki ciltte kızarıklık veya morarma
- Bulantı, kusma, gaz ve dışkı çıkaramama
Tanı nasıl konur?
Tanı çoğu zaman fizik muayene ile konur. Fıtığın içeri girip girmediği ve eşlik eden kas ayrışması olup olmadığı değerlendirilir. Gerekli görülen durumlarda ultrasonografi veya bilgisayarlı tomografi istenebilir. Göbek çevresindeki her şişlik fıtık değildir; deri altındaki yağ bezesi (lipom), kist veya göbek deliğinde gelişen iltihaplanmalar da benzer bir görünüm oluşturabilir. Bu nedenle şişliğin niteliğini muayene ile netleştirmek, doğru tedavinin planlanması için önemlidir.
Göbek fıtığı nasıl tedavi edilir?
Erişkinlerde göbek fıtığı kendiliğinden kapanmaz ve tedavisi cerrahidir. Ameliyatta fıtık kesesindeki dokular karın içine geri yerleştirilir ve karın duvarındaki açıklık onarılır.
Göbek fıtığında onarım, mesh adı verilen sentetik bir yama ile desteklenir. Yama kullanımı fıtığın tekrarlama riskini azaltır.
Ameliyat açık yöntemle göbek çevresinden yapılan küçük bir kesiyle ya da uygun hastalarda laparoskopik (kapalı) yöntemle yapılabilir. Yöntem; muayene bulgularına, kas ayrışması olup olmadığına, daha önce karın ameliyatı geçirilip geçirilmediğine ve kişinin genel sağlık durumuna göre belirlenir. Hastalar çoğunlukla aynı gün veya ertesi gün taburcu olur.
Gebelik planlayanlar ve kilo vermek isteyenler
Yakın zamanda gebelik planlayan kadınlarda veya ciddi kilo verme hedefi olan kişilerde ameliyatın zamanlaması ayrıca konuşulur. Karar, muayene bulguları ve şikâyetler göz önüne alınarak birlikte verilir.
Ameliyata hazırlık
Ameliyat öncesinde genel sağlık durumunuz ve anestezi açısından uygunluğunuz değerlendirilir. Fazla kilo, sigara kullanımı, uzun süren öksürük ve kabızlık hem fıtık oluşumunu hem de iyileşmeyi etkileyebileceğinden bu konular da ele alınır. Kan sulandırıcı ve şeker ilaçları başta olmak üzere düzenli kullandığınız ilaçları hekiminize bildirin; ilaçlarınızı kendiniz kesmeyin.
Göbek fıtığının oluşma riski azaltılabilir mi?
Göbek fıtığının her zaman önlenmesi mümkün değildir. Bununla birlikte sağlıklı kiloyu korumak, kabızlığı önlemek için lifli beslenmek ve yeterli sıvı almak, uzun süren öksürüğü tedavi ettirmek ve ağır kaldırırken doğru teknikleri kullanmak karın içi basıncın tekrar tekrar artmasını azaltarak riski düşürmeye yardımcı olabilir.
Ameliyat sonrası iyileşme
- Ameliyattan sonra kısa sürede ayağa kalkmak ve yürümek önerilir.
- Kesi yerinde birkaç gün hafif ağrı olabilir; hekiminizin önerdiği ağrı kesiciler genellikle yeterlidir.
- Hekiminiz önerirse bir süre karın korsesi kullanılabilir.
- Kabızlığı önlemek için bol sıvı ve lifli gıdalar tüketmek faydalıdır.
- Ağır kaldırma ve karın kaslarını zorlayan sporlar için genellikle birkaç hafta beklemek gerekir.
Her cerrahi işlemde olduğu gibi bu ameliyatın da riskleri vardır: kesi yerinde sıvı birikmesi veya morarma, yara enfeksiyonu ve fıtığın tekrarlaması bunlar arasındadır. Fazla kilo ve sigara kullanımı iyileşmeyi olumsuz etkileyebilir. Riskler ameliyat öncesinde ayrıntılı olarak konuşulur. Ameliyat sonrasında tekrarlayan fıtıklar hakkında Nüks Karın Fıtığı Nedir? yazımızı okuyabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Erişkinlerde göbek fıtığı kendiliğinden geçer mi?
Hayır. Bebeklerdeki göbek fıtıklarının çoğu kendiliğinden kapanabilirken, erişkinlerde oluşan göbek fıtığı kendiliğinden kapanmaz ve zamanla büyüyebilir.
Göbek fıtığı tehlikeli midir?
Fıtık kesesine giren doku sıkışırsa fıtık boğulması gelişebilir ve bu durum acil ameliyat gerektirir. Ani ve şiddetli ağrı, şişliğin sertleşip içeri girmemesi veya kusma olursa hemen acil servise başvurulmalıdır.
Göbek fıtığı ameliyatında yama kullanılır mı?
Evet. Göbek fıtığında onarım, mesh adı verilen sentetik bir yama ile desteklenir. Yama kullanımı fıtığın tekrarlama riskini azaltır. Ameliyatın nasıl yapılacağı muayene bulgularına göre planlanır ve ameliyat öncesinde sizinle konuşulur.
Gebelikten sonra oluşan göbek fıtığı ne zaman ameliyat edilmeli?
Doğumdan sonra karın duvarının toparlanması için bir süre beklenmesi önerilebilir. Yeni gebelik planı varsa ameliyat zamanlaması hekimle birlikte değerlendirilir.
Ameliyattan sonra ne zaman spor yapabilirim?
Yürüyüş gibi hafif aktivitelere kısa sürede başlanabilir. Karın kaslarını zorlayan sporlar ve ağır kaldırma için birkaç hafta beklemek gerekir; size uygun süreyi hekiminiz belirler.
İlgili sayfalar
- Fıtık Tedavisi (genel bilgi)
- Kasık Fıtığı (İnguinal Herni)
- Karın Fıtığı Tedavi Edilmezse Ne Olur? (Video)
Videolar
Bu konudaki kısa bilgilendirme videolarımızı aşağıda izleyebilirsiniz.
Randevu ve iletişim
Göbek çevresinde şişlik veya ağrı şikâyetiniz varsa İzmir Alsancak’taki muayenehanemizde değerlendirme yapılmaktadır. Online Randevu Al bağlantısını kullanabilir, WhatsApp üzerinden yazabilir veya İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurunuz.